ประเพณีลอยโคมยี่เป็ง เป็นประเพณีที่เริ่มมีมาตั้งแต่สมัยพุทธศตวรรษที่ 15 เริ่มจากความเชื่อที่ว่าการลอยโคมยี่เป็งนั้นเป็นการลอยเพื่อบูชาพระจุฬามณีที่อยู่สูงขึ้นไปในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ บางความเชื่อกล่าวว่า เป็นการลอยโขมด หรือลอยเคราะห์ ลอยโศก ความเชื่อนี้เริ่มมาตั้งแต่ครั้งสมัยอาณาจักรหริภุญชัย เกิดโรคระบาดประชาชนจึงต้องหนีไปอยู่ที่อื่นชั่วคราว หลังจากโรคระบาดสงบได้สูญเสียญาติพี่น้องไปเป็นจำนวนมาก จึงทำการลอยโคมเพื่อเป็นการระลึกถึงญาติที่ได้เสียชีวิตลงไป

     ประเพณีการลอยโคมยี่เป็ง ได้มีการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นจนมาถึงปัจจุบัน กลายเป็นกิจกรรมที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติให้มาร่วมในประเพณีการลอยโคมยี่เป็งที่จัดขึ้นในช่วงเทศกาลลอยกระทงโดยได้รับการสนับสนุนจากทางเทศบาลนครเชียงใหม่

     ประเพณีการลอยกระทง และลอยโคมยี่เป็งที่จังหวัดเชียงใหม่นั้น เริ่มต้นกิจกรรมกันที่ริมแม่น้ำปิง และในบริเวณใกล้เคียง มีการจัดงานออกร้านขายของ ขายกระทง การประกวดนางนพมาศ การประกวดขบวนแห่กระทงของหน่วยงานต่าง ๆ  มากมาย พอช่วงค่ำกระทงในลำน้ำปิงก็เริ่มมากขึ้น ๆ เรื่อย ๆ พร้อมกับผู้คนที่หนาแน่นขึ้น ทีมงานท่องเที่ยวดอทคอมของพวกเรา ก็เบียดเสียดเยียดยัดหาที่ว่างเพื่อจะไปถ่ายรูปขบวนแห่ และกระทง แต่ในช่วงนั้นเองก็เริ่มเห็นท้องฟ้า เต็มไปด้วยโคมลอยทยอยกันขึ้นมาเรื่อย ๆ จากท้องฟ้าด้านตรงข้ามไกล ๆ และไม่ขาดสาย จึงย้ายสำมะโนครัวตามหาแหล่งที่เป็นจุดกำเนิดของเจ้าพวกโคมลอยพวกนี้

บรรยากาศริมปิงก่อนถึงเวลาลอยกระทง

เริ่มค่ำ บางส่วนก็เริ่มมาลอยโคมกันแล้ว

     เมื่อตามมาถึงบริเวณสะพานนวรัฐ ก็พบกับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก ในมือถือโคมลอยกันคนละอัน หรือกลุ่มละอัน (สำรวจราคา มีตั้งแต่ 3 อันร้อยบาท ไปจนถึงอันละเกือบร้อยบาท แล้วแต่ขนาดของโคม) หลังจากจุดตรงแกนแล้วก็ก้มหน้าก้มตาอธิษฐานกัน (แต่มิอาจทราบได้ว่าขออะไรกัน) พอโคม(ทำจากกระดาษ แกนทำจากกระดาษชุบขี้ผึ้ง/เชื้อเพลิง) ได้รับก๊าซ จากที่แบน ๆ แฟบ ๆ ก็ค่อย ๆ ขยายตัวขึ้น จนทุกคนที่จับโคมไว้ก็ค่อย ๆ ปล่อยมือ (ย้ำ ถ้าปล่อยไปแล้วช่วงต้นอย่าเพิ่งเงยหน้าขึ้นมอง เพราะทีมงานของเราหนึ่งท่าน ไปงานลอยกระทงที่แม่ฮ่องสอน เงยมองโคมลอยที่ปล่อยไป ปรากฏว่าน้ำตาเทียนหยดใส่หัวตา โชคดีที่ไม่เข้าตา แต่ก็เป็นแผลพองไปเป็นสัปดาห์ทีเดียว) เจ้าโคมลอยก็นำพาความสวยงาม และความสว่างมุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้ากว้างท่ามกลางความมืดมิด เกิดเป็นจุดเด่นที่สวยงามบนท้องฟ้า เหมือนมีดาวกระจายอยู่เต็มไปหมด
(การลอยโคมที่นี่ จะวุ่นวายไปกับผู้คนจำนวนมาก แต่หากต้องการเที่ยวงานลอยกระทงที่มีกลิ่นอายบรรยากาศความสงบ แนะนำที่สุโขทัยจะดูวุ่นวายน้อยกว่านี้)

     หมดจากจุดที่น่าสนใจบริเวณนี้ ทีมงานเราก็เบนเข็มไปที่ประตูท่าแพ ที่มีการจัดแสดงลานโคมยี่เป็งเทิดพระเกียรติ มีโคมยี่เป็งมากมาย แวะไปเก็บภาพความประทับใจก่อนที่จะหนีกลับไปพักผ่อน

สถานที่จัดงาน บริเวณริมแม่น้ำปิง และรอบคูเมือง สะพานนวรัฐ ประตูท่าแพ เป็นต้น

ลอยโคมยี่เป็ง มีทั้งมาเป็นคู่ และโชว์เดี่ยว

ช่วยกันลุ้น ช่วยกันอธิษฐาน กับมุมเหงา ๆ ของชายหนึ่งคน

โอมเพี้ยง! ขอให้ลอยไปสูง ๆ เลยล่ะกัน

ค่ำคืนวันลอยโคม

หลากหลายบรรยากาศกับโคมยี่เป็ง

นั่งรอกันดีกว่าว่าจะปล่อยโคมเมื่อไหร่กันดี

การประดับโคมยี่เป็งบริเวณประตูท่าแพ